Vrijdag 8 oktober 2010
Geschreven door Chander Baktawar
(Art Director at the Squeezers)

Tijdens mijn studie begin jaren negentig werden wij nog onderwezen in het vak van de ‘loden letters’. We mochten ons eigen persoonlijk visitekaartje nog echt zetten en drukken. Je koos uit een gering aantal lettertypes die die paste bij je identiteit.
De meeste typografische jargonnen stammen uit de periode van voor de computer van onderkast tot bovenkast, interlinie, corps, punten etc. Ik heb in praktische zin nog weinig aan mijn hands on ervaring met loden letters gehad, want de eerste Apple computers deden kort daarna hun intrede, maar de theorie komt me nog steeds van pas.

De eerste Apple computers op school waren een regelrechte hit. Het was altijd sprinten naar het klaslokaal en vechten aan de deur. De laatkomers mochten achter aansluiten en hopen dat er snel een Apple vrij kwam want er stonden maar er tien voor dertig leerlingen.

De wereld was definitief veranderd dat was snel duidelijk. Het gemak had zijn intrede gedaan. De snelheid waarmee je nu een visitekaartje had opgemaakt was verbazingwekkend. Een keuze uit tientallen lettertypes die je in één muisklik verschillende “corpsgrootte” kon geven, teksten konden in elke gewenste hoek gedraaid worden en het versmallen en verbreden van letters en woorden was een eitje. Het was een echte tovermachine waarmee creativiteit een andere dimensie kreeg.

Dit alles tot diepe afkeer van onze typografie docent. Hij vond de computer maar een onding die de typografie niet ten goede kwam. Hij zei: “een computer is een hulpmiddel net als een potlood en liniaal, niets meer en niets minder.” Hij liet ons dan ook als een slavendrijver vellen vol kalligraferen en lettertypes schetsen totdat we bloed zweetten. Het was bijna een heilige missie, die hij vol met passie en liefde uitstortte over zijn ‘schapen.’

Met grote afschuw zag de hoeder hoe zijn schapen toch afdwaalden en de Apple begonnen te verafgoden. Keer op keer kwamen er uitdraaien van ontwerpen zijn klaslokaal binnen, die ingingen tegen alle typografische wetten. Af en toe was er een dwaler die het presteerde om een ontwerp te maken met de standaard type die mee wordt geleverd bij de Apple. Maar zijn allergrootste ergernis was als er een lettertype vervormd werd van een old school ontwerper die zijn bloed, zweet en tranen had gespendeerd. “Jullie verkrachten letterlijk het lettertype” schreeuwde hij. “Laat ik het niet zien dat jullie een lettertype verbreden, versmallen of ‘cursiviseren’ op die ondingen. Kies een cursieve familie uit de familiereeks en als die er niet is dan gebruik je hem niet cursief.”

In de jaren daarna heb ik steeds meer waardering gekregen voor zijn uitspraken. Typografie behelst meer dan alleen het overbrengen van tekst, het heeft ook emotionele inhoud. Bij iedere manier van communicatie past maar een enkele lettertypefamilie en/of stijl perfect. Door het groeien van de keuze in voorgekauwde lettertypen lijkt het makkelijker geworden om een juiste type te vinden, maar dat valt soms zwaar tegen. Door meer keuze wordt het juist makkelijker om een verkeerde te kiezen.